Atölye Lavabosunda Çökeltme Haznesi Ne İşe Yarar?

Bir evin lavabosuna giden atık çoğunlukla suda dağılır ya da suyla birlikte akıp gider. Bir atölyenin lavabosuna giden atık ise farklıdır. Ellerde kalan ince metal tozu, taş ve seramik kesiminden gelen çamur, ahşap talaşı, zımpara tozu ve kum suda çözünmez. Suyla birlikte lavabodan aşağı iner, borunun ilk yavaşladığı noktada, çoğu zaman sifonda ve ilk dirsekte dibe çöker. Her gün biraz daha birikir ve bir gün lavabo su almaz hâle gelir.

Çökeltme haznesi nasıl çalışır?

Çökeltme haznesi, lavabo ile gider borusu arasına konan, sökülüp temizlenebilen küçük bir kaptır. Lavabodan gelen su bu kabın içinde yavaşlar. Suyun hızı düşünce içindeki ağır parçacıklar kabın dibine çöker, üstteki daha temiz su çıkış ağzından gidere geçer. Böylece boruya ulaşacak olan toz ve kum, sökülebilen bir kabın içinde toplanmış olur. Kap dolduğunda sökülür, dibindeki çamur alınır ve yerine takılır.

Aynı ilke daha büyük ölçekte çamur kapanı adıyla uygulanır. İSKİ’nin sıhhi tesisat kurallarında lokanta, yemek imalathanesi ve oto yıkama gibi iş yerlerinde, atık su parsel bacasına ulaşmadan önce bina içinde yağ tutucu ve çamur kapanı yapılması zorunlu tutulur. Kum, toz ve çamur üreten atölyelerde de aynı mantık geçerlidir: atığı boruya girmeden tutmak, borudan çıkarmaktan her zaman daha kolaydır.

Neyi tutar, neyi tutmaz?

• Tutar: kum, metal tozu, taş ve seramik çamuru, talaş, zımpara tozu gibi sudan ağır parçacıklar.
• Kısmen tutar: yüzeyde toplanan yağ; yoğun yağ varsa ayrıca bir yağ tutucu gerekir.
• Tutmaz: suda çözünen kimyasallar, boya inceltici, solvent ve benzeri sıvılar.

Son madde önemlidir. Çökeltme haznesi bir filtre değildir ve tehlikeli sıvıları zararsız hâle getirmez. Boya, solvent, yağlı kesme sıvısı ve benzeri atıkların lavaboya ya da gidere hiç verilmemesi, ayrı kaplarda toplanıp bu işi yapan yetkili firmalara teslim edilmesi gerekir. Kanalizasyon şebekesine zarar verecek ve akışı engelleyecek maddelerin verilmesi zaten yasaktır.

Ne sıklıkla boşaltılmalı?

Cevap yapılan işe bağlıdır. Günde birkaç kez el yıkanan bir tamirhanede hazne haftalarca yetebilir; taş ya da seramik kesilen ve aletlerin yıkandığı bir atölyede birkaç gün içinde dolabilir. Başlangıçta haznenin dolma hızını birkaç hafta boyunca izlemek, iş yerine uygun aralığı ortaya çıkarır. Haznenin dolduğu, lavabonun her zamankinden yavaş boşalmasından anlaşılır; bu noktada boşaltılmazsa çamur haznenin çıkışından boruya geçmeye başlar.

Hazne nasıl temizlenir?

Temizlikten önce lavabonun musluğu kapatılır ve haznenin altına bir kova konur. Hazne sökülünce üstteki su kovaya boşaltılır, dipteki çamur bir kürek ya da spatulayla alınır. Bu çamur lavaboya ya da tuvalete dökülmemelidir; dökülürse haznenin tuttuğu şey doğrudan boruya gider. Çamur kurutulup atığın türüne uygun biçimde atılır. Hazne yerine takılırken contaların oturduğuna bakılır ve musluk açılıp sızıntı olmadığı kontrol edilir.

Hazne yanında basit alışkanlıklar

Ellerdeki ve aletlerdeki tozun büyük kısmını yıkamadan önce kuru bir bezle almak, zemindeki talaşı ve tozu yıkamadan önce süpürmek, zemin süzgeçlerine ince bir ızgara koymak ve ortak tuvaletlerde bez ile eldivenin gidere atılmaması için bir atık kutusu bulundurmak, hazneyle birlikte kullanıldığında tıkanıklıkları büyük ölçüde azaltır. Çalışanlara bu alışkanlıkları bir kez anlatmak, her ay tıkanan bir lavabonun masrafından daha azına mal olur.

Haznesiz bir lavabo tıkandıysa lavabo gideri açma, ortak hattı temizlemek için kanal açma ve temizleme, yemek alanı olan iş yerleri için yağ tutucu temizliği sayfalarına bakabilirsiniz. Sanayi sitelerindeki dükkânlarda gördüklerimizi Yakuplu tıkanıklık açma sayfasında anlattık.